Elmdə yenilik: Qravitasiya dalğaları "ovu "başlayır

   Elmdə yenilik:    Qravitasiya dalğaları "ovu "başlayır
  09 Aprel 2026    Oxunub:2351
Alimlər fizikanın ən böyük sirlərindən birini - qravitasiya ilə kvant mexanikasının bir-birinə necə uyğun olduğunu araşdırmaq üçün böyük bir addım ataraq məkan-zaman “dalğalanmaları”nı aşkar etməyin ilk vahid yolunu yaradıblar. Uzun müddətdir proqnozlaşdırılan, lakin zəif müəyyən edilmiş bu incə dalğalanmalar artıq real dünya cihazlarının axtara biləcəyi spesifik siqnallarla aydın kateqoriyalara bölünüb.
Bu ideya ilk dəfə fizik Con Uiler tərəfindən irəli sürülüb. “Science Daily” yazır ki, Uorvik Universitetinin tədqiqatçılar qrupu zaman-məkan toxumasında mümkün dalğalanmaları 3 əsas kateqoriyaya bölür. Hər bir kateqoriya üçün məsafədəki kiçik dəyişiklikləri aşkar edən lazer interferometri alətindən istifadə edilərək ölçülə bilən spesifik nümunələr müəyyən edilib. Siqnallar potensial olaraq LIGO (Lazer İnterferometr Qravitasiya Dalğası Rəsədxanası) kimi böyük qurğular, eləcə də hazırda inkişaf etdirilən daha kiçik eksperimental avadanlıqlar tərəfindən aşkar edilə bilər.

Tədqiqatın ilk müəllifi olan Uorvik Universitetinin professoru Şarmila Balamuruqan bildirib ki, bu proses mürəkkəb nəzəri ideyaları real cihazların ölçə biləcəyi siqnallara çevirməyə kömək edir. Alimlər tamamilə yeni cihazları gözləmək əvəzinə, mövcud texnologiyadan istifadə edərək kvant cazibə qüvvəsi ilə bağlı proqnozları sınaqdan keçirə bilərlər.

Tədqiqat göstərir ki, Birləşmiş Krallıq və ABŞ-da hazırlanan QUEST və GQuEST kimi layihələr də daxil olmaqla, daha kiçik laboratoriya interferometrləri bu prosesdə mühüm rol oynaya bilər. Böyük rəsədxanalardan daha kiçik olsalar da, bu stolüstü sistemlər daha geniş siqnal tezliklərini öyrənə bilər ki, bu da mümkün məkan-zaman dalğalanmaları haqqında daha ətraflı məlumat əldə etməyə imkan verir.


Teqlər: Elm  



Xəbər lenti